CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) jest jednym z kluczowych instrumentów polityki klimatycznej UE, mającym wyrównać koszty emisji CO₂ pomiędzy produktami wytwarzanymi w UE a importowanymi spoza Unii. Mechanizm obejmuje sześć grup produktów, w tym cement, który należy do najbardziej emisyjnych materiałów budowlanych.
W ramach EU ETS produkcja klinkieru – kluczowego komponentu cementu – jest objęta systemem opłat za emisję CO₂. W 2025 roku benchmark dla klinkieru wynosił 693 kg CO₂/t, podczas gdy emisje rzeczywiste w 2023 roku sięgały 770 kg CO₂/t. Zakres bezpłatnych uprawnień będzie stopniowo redukowany: w 2030 roku pozostanie mniej niż 51,5% darmowych uprawnień, a od 2034 roku sektor cementowy zostanie ich całkowicie pozbawiony. Szacowany koszt uprawnienia w roku 2030 to od 123 euro/t CO₂ (CAKE/KOBIZE) do 150 euro (Bloomberg).
CBAM stosuje się do cementu jako produktu finalnego, a nie do klinkieru, jak w systemie ETS. Koszt certyfikatów CBAM zależy zatem od zawartości klinkieru w cementach, poziomu emisji CO₂ podczas produkcji oraz jakości danych emisyjnych dostarczonych przez producenta spoza UE. Importerzy mają obowiązek rejestracji jako upoważniony zgłaszający w systemie PUESC.
Ponadto, według powyższej ustawy: właściwy organ wymaga przedłożenia gwarancji (bankowej lub finansowej), jeżeli wnioskodawca nie prowadził działalności gospodarczej przez okres dwóch lat obrotowych poprzedzających rok, w którym złożony został wniosek. Wysokość tej gwarancji powinna odpowiadać wartość przewidywanych certyfikatów za rok 2026. Do wyliczenia kwoty gwarancji stosuje się dla emisyjności określone przez KE wartości domyślne.